Mỹ hồi phục mạnh

Trong báo cáo vừa công bố đầu tháng 7, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo nền kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ - sẽ tăng trưởng ở mức 3,3% trong năm nay, 2,9% trong năm 2011 và sẽ không vượt quá 3% trong 5 năm tới.

Phó Giám đốc IMF khu vực Tây Bán cầu, ông David Robinson, cho rằng dự đoán của IMF về phát triển trung hạn của kinh tế Mỹ không sáng sủa như dự đoán của chính quyền Obama nên IMF thấy Mỹ cần tiến hành thêm nhiều biện pháp tài chính nữa.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế nhận định, kinh tế Mỹ “đã hồi phục mạnh hơn so với dự kiến ban đầu của chúng tôi”, phần lớn nhờ vào những chính sách quyết đoán và hiệu quả của chính phủ Mỹ, cùng những nỗ lực của Cục Dự trữ liên bang.

Trong bản tóm tắt của bản báo cáo về triển vọng nền kinh tế Mỹ trong năm nay, IMF cho rằng: “Cho dù so sánh theo tiêu chuẩn trước kia, sự phục hồi vẫn tương đối ôn hòa, nhưng sẽ mạnh mẽ hơn so với dự đoán của chúng ta, trên mức độ rất lớn, điều này là do sự lớn mạnh của chính phủ và những đáp ứng kinh tế vĩ mô có hiệu quả”.
Trong lúc IMF công bố bản báo cáo này, một thông tin tốt liên quan đến nền kinh tế cũng được tiết lộ, nó đã hình thành nên một sự đối lập với các số liệu gây thất vọng trong những ngày gần đây. Tuần trước, mức độ suy giảm của số người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp tại Mỹ cao hơn so với dự đoán, điều này khiến thị trường được an ủi phần nào; Mặc dù tốc độ còn chậm nhưng sự phục hồi của thị trường lao động đang theo chiều hướng đi lên.

Hôm thứ Năm (8/7), Bộ Lao động Mỹ thông báo, trong tuần từ ngày 28/6 đến ngày 3/7, số người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu giảm 21000 người, xuống còn 454000 người. Ban đầu các nhà kinh tế dự đoán sẽ giảm xuống 460000.
Thực lực phục hồi của thị trường lao động Mỹ gần đây bị nghi ngờ, bởi vì số liệu việc làm phi nông nghiệp cho thấy, tháng 5 và tháng 6 năm nay, các cơ hội việc làm của nhiều cơ quan tư nhân liên tục gia tăng trong 2 tháng liên tiếp. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp vẫn đạt ở mức 9,5%, tỷ lệ này cao một cách bất thường đối với Mỹ.

Tuy nhiên theo IMF, sự hồi phục của nền kinh tế Mỹ đã “nhanh hơn”, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều nguy cơ kéo lùi đà tăng trưởng, như khả năng thị trường nhà đất Mỹ rơi vào suy thoái lần 2, những vấn đề tồn đọng trên thị trường bất động sản thương mại, và những nguy cơ từ khủng hoảng nợ châu Âu.

Theo cảnh báo từ IMF, ngoài việc thị trường bất động sản Mỹ lại một lần nữa xuất hiện nguy cơ suy yếu, các sự kiện quốc tế xảy ra trong mấy tháng gần đây cũng mang lại nhiều rủi ro cho sự phục hồi kinh tế. IMF cho rằng: “Áp lực nợ của châu Âu đã trở thành một vấn đề ngày càng nghiêm trọng, có thể ảnh hưởng đến Mỹ thông qua thị trường tài chính và các mối quan hệ thương mại”.
Cũng theo Quỹ tiền tệ quốc tế, về năng lực sản xuất của nền kinh tế Mỹ, mức độ lạc quan của IMF thấp hơn so với chính phủ Mỹ, do đó, mức độ thắt chặt các chính sách tài chính còn lớn hơn so với kế hoạch hiện nay của Nhà Trắng.

IMF tỏ ra ít lạc quan về triển vọng thâm hụt ngân sách Mỹ. IMF lưu ý rằng, do vấn đề suy thoái và chi tiêu của chính phủ nhằm kích thích tăng trưởng, nợ công của Mỹ hiện đã gần gấp đôi so với năm 2007.

IMF dự tính, với chính sách hiện tại, gánh nặng nợ công của Mỹ sẽ lên tới 95% GDP vào năm 2020 và leo lên 135% GDP vào năm 2030.

Định chế tài chính này hoan nghênh các mục tiêu của chính quyền Mỹ về việc cắt giảm thâm hụt ngân sách hàng năm và ổn định nợ công. Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu này, theo IMF, Mỹ cần phải nỗ lực hơn.

Chính quyền Obama cam kết giảm thâm hụt ngân sách 50% vào năm 2013 và bình ổn nợ công ở mức 70% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2015. Trong khi đó, IMF dự đoán các chính sách hiện nay của chính quyền Obama sẽ làm tăng mức nợ công lên 95% GDP vào năm 2020 và vượt 135% trong 10 năm kế tiếp.

Song IMF kêu gọi chính quyền của Tổng thống Barack Obama xem xét tăng thuế các loại và giảm phúc lợi an sinh xã hội nhằm kiềm chế thâm hụt ngân sách và nợ công đang ngày càng tăng ở nước này.

Và IMF đã kêu gọi Mỹ cần nỗ lực hơn nữa trong việc cắt giảm thâm hụt ngân sách của nước này. Ngoài việc cắt giảm chi tiêu công, chính quyền của Tổng thống Barack Obama sẽ phải xem xét tăng thuế, nhằm đưa mức thâm hụt của Mỹ về mức có thể quản lý được.

IMF đã đề xuất một số biện pháp, từ việc giảm bớt khấu trừ thuế của các khoản thế chấp nhà ở, cho tới việc đưa ra mức thuế suất mới.

Báo cáo của IMF cho rằng Washington cũng cần phải tiến hành các biện pháp khác để giảm thêm 350 tỷ USD chi ngân sách như chấm dứt việc giảm lãi suất đối với các khoản vay thế chấp của người dân và giảm phúc lợi an sinh xã hội, đồng thời với việc tăng thuế nhiên liệu hoặc áp dụng thuế tiêu thụ quốc gia.

IMF cảnh báo sự phục hồi của ngành ngân hàng Mỹ trong thời gian vừa qua có thể không chắc chắn bởi nguy cơ nhiều doanh nghiệp nhỏ và trung bình không trả được hàng nghìn tỷ USD tiền vay nợ ngân hàng để xây dựng văn phòng và các tòa nhà thương mại.

Trong khi đó, cùng ngày 8/7, Tổng thống Obama đã lên tiếng bảo vệ cách điều hành nền kinh tế, khẳng định các chính sách của ông sẽ giúp thúc đẩy tăng trưởng việc làm.

Tổng thống Obama đưa ra phát biểu nói trên tại một nhà máy sản xuất xe điện ở thành phố Kansas trong chuyến thăm hai ngày nhằm vận động cho các ứng cử viên của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ vào tháng 11 tới.

Hiện ông Obama đang cố gắng thuyết phục người dân Mỹ rằng các chính sách kinh tế của ông thực tế đang phát huy tác dụng và sự cải thiện cần phải có thời gian, sau khi ông bị chỉ trích mạnh mẽ vì các chương trình giải cứu liên quan ngành công nghiệp xe hơi và ngân hàng cũng như hiệu quả gói kích thích kinh tế khổng lồ, trị giá 787 tỷ USD, gây nhiều tranh cãi.

Người đứng đầu Nhà Trắng còn đang phải chịu nhiều áp lực trong việc giảm tỷ lệ thất nghiệp cao ngất ở mức 9,5% như hiện nay.
Theo các thăm dò mới nhất, hiện tỷ lệ người dân Mỹ ủng hộ ông Obama chỉ còn 45% - mức thấp kỷ lục kể từ khi ông lên cầm quyền hồi tháng 1/2009.
Ngày càng có nhiều người cho rằng Chính phủ Mỹ hiện nay không đủ năng lực để giải quyết các vấn đề của nước này.

Châu Âu còn nhiều khó khăn

Đối với khu vực đồng Euro, IMF duy trì mức dự báo về năm 2010 ở 1%, và giảm con số về năm 2011 đi 0,2 điểm xuống 1,3%.

Kinh tế  khu vực Châu Âu đang phải vật lộn để tăng trưởng trở lại sau khi khủng hoảng nợ Hy Lạp  đẩy chi phí vay tăng trên toàn khu vực và đe doạ làm mất giá mạnh đồng Euro. Đồng thời, thắt chặt tín dụng có thể sẽ được bù lại bằng việc đồng Euro giảm giá 11% so với USD trong năm nay. Xuất khẩu của khu vực đồng tiền này sẽ nhờ đó tăng lên, và góp phần bù đắp lại một phần những ảnh hưởng từ biến động trên thị trường.

Đức, nền kinh tế lớn nhất Châu Âu, sẽ tăng trưởng 1,4% trong năm nay, tăng so với 1,2% dự báo hồi tháng 4. Kinh tế Pháp sẽ tăng trưởng 1,4% trong năm nay, thấp hơn mức 1,5% dự báo hồi tháng 4. Dự báo về tăng trưởng của Italia được điều chỉnh tănglên 0,9% so với 0,8%, còn về tây Ban Nha bị giảm 0,4% so với dự báo hồi tháng 4.

Về năm tới, IMF dự báo tăng trưởng của Đức sẽ  ở mức 1,6%, giảm 0,1 điểm so với dự báo trước, còn của Pháp sẽ ở mức 1,6%, cũng giảm so với 1,8% dự báo trước đây. IMF cũng điều chỉnh giảm mức dự báo về tăng trưởng của Italia năm tới đi 0,1 điểm xuống 1,1%, còn của Tây Ban Nha sẽ giảm từ 0,9% xuống 0,6% trong năm 2011.

IMF tin Hy Lạp sẽ chế phục được cuộc khủng hoảng nợ công bằng các biện pháp thắt lưng buộc bụng. Ông Poul Thomsen, Trưởng phái đoàn chuyên gia của IMF làm việc với Hy Lạp, nói với báo To Vima rằng, Athens đang đạt được những tiến bộ trong chương trình cắt giảm chi tiêu “đầy tham vọng” của nước này.

Kế hoạch cắt giảm chi tiêu của Hy Lạp là nguyên nhân gây ra những xáo động về mặt xã hội và các cuộc biểu tình phản đối trong thời gian vừa qua ở quốc gia châu Âu này.

"Việc  điều chỉnh như vậy là không hề dễ  dàng và thường gây ra những sự bất mãn”,  ông Thomsen nói. "Có thể hiểu được việc dân chúng thấy mọi việc trở nên tệ hơn trước khi chúng hồi phục trở lại”.

Tuy nhiên, theo ông, “những nỗ lực này bắt đầu trở  nên mạnh mẽ hơn và tôi tin chắc rằng, Hy Lạp sẽ thành công”. Ông cũng hoan nghênh quyết  định của Hy Lạp không tái cấu trúc nợ do việc này  “sẽ tiêu tốn một khoản chi phí khổng lồ”.

Sau hàng thập niên chi tiêu không dè chừng, Hy Lạp hiện đang phải đương đầu với nguy cơ vỡ nợ, khi nợ công của quốc gia này lên tới gần 300 tỷ  Euro (371 tỷ USD).

Trong một diễn biến có liên quan, Hy Lạp đang chuẩn bị phát hành khoảng 4 tỷ Euro trái phiếu. Chính phủ Hy Lạp khẳng định, niềm tin của thị trường đối với nước này sẽ được cải thiện trước khi diễn ra các đợt bán trái phiếu vào ngày 13 và 20/7 tới.

Đây sẽ là nỗ lực vay mượn đầu tiên của Athens, kể từ hồi tháng 5, sau khi quốc gia này nhận được gói cứu trợ của Liên minh châu Âu (EU) và IMF. Tuy nhiên, các nhà đầu tư cảnh báo rằng, hành động trên của Hy Lạp chẳng khác nào một canh bạc.

Theo một quan chức ngân hàng khu vực đồng tiền chung châu  Âu, nếu việc số trái phiếu này ế ẩm, thì sẽ tác động mạnh tới Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, khiến các nước này không còn cơ hội tiếp cận các nguồn vốn giá rẻ trên thị trường vốn quốc tế, cũng như khó tiếp cận các khoản vay hỗ trợ khẩn cấp.

Hôm 17/6, các lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) cam kết tăng cường kiểm soát các khoản vay quá mức của chính phủ những quốc gia thành viên và đặt nền móng cho việc quản lý kinh tế xuyên biên giới.

Tại phiên khai mạc Hội nghị thượng đỉnh EU ở Brussels (Bỉ), EU đã thông qua chiến lược việc làm và tăng trưởng đến năm 2020 (EU 2020), nhằm đưa châu Âu thoát khỏi khủng hoảng, lấy lại đà tăng trưởng mạnh, tăng cường năng lực cạnh tranh, sản lượng hàng hóa, trật tự xã hội… Chiến lược mới cũng nhằm giải quyết thách thức liên quan tới quá trình tái định hướng các chính sách của châu Âu về quản lý khủng hoảng và tiến hành những cải cách trung và dài hạn nhằm thúc đẩy tăng trưởng, việc làm và bảo đảm tính hiệu quả của các khoản tài chính công.

Bên cạnh đó, EU cũng thống nhất tăng cường các biện pháp quản lý kinh tế. Theo đó, các nước thành viên sẽ phải đệ trình dự án ngân sách lên Ủy ban châu Âu vào mùa xuân, trước khi đệ trình lên quốc hội các nước thông qua. EU sẽ tiến hành các biện pháp trừng phạt với các quốc gia có mức nợ quá cao, không tuân thủ quy định của khối.

Hội nghị  cũng đã đề cập một loạt các vấn đề khác, như đánh thuế các ngân hàng nhằm buộc các  định chế này có trách nhiệm với khủng hoảng và đưa ra cơ chế đảm bảo trong tương lai; phản đối đề nghị của Pháp về thành lập một cơ quan chuyên quản lý Eurozone; đồng ý thông qua việc gia nhập Eurozone của Estonia; thống nhất quan điểm chung tại Hội nghị G20 sẽ diễn ra tại Toronto (Canada).

Châu Á tăng trưởng cao nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro

Dự báo tăng trưởng GDP của châu Á năm 2010 đã được điều chỉnh lên 7,5% so với 7,0% dự báo vào tháng Tư.

Năm nay, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc có thể sẽ đạt 10,5% nhờ phục hồi mạnh mẽ xuất khẩu và nhu cầu nội địa, IMF cho hay. Hồi tháng Tư, IMF dự báo, tăng trưởng của Trung Quốc năm nay có thể sẽ đạt 10,0%.

Dự đoán tăng trưởng của Ấn Độ năm nay cũng đã được nâng từ 8,8% trước đó lên 9,4% khi lợi nhuận doanh nghiệp tại quốc gia này tăng mạnh và các điều kiện đầu tư nhiên liệu trở nên thuận lợi.

Dự đoán tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của hai quốc gia đông dân nhất thế giới phù hợp với dự báo tăng trưởng cao hơn của khu vực châu Á nói chung.

Theo báo cáo của IMF, trong khi một số quốc gia dự kiến sẽ dừng chương trình kích thích kinh tế vào năm 2011, tăng trưởng GDP của châu Á được dự đoán “ở mức vừa phải song bền vững” khoảng 6,8%.

Tăng trưởng của Trung Quốc có thể sẽ chậm lại và chỉ đạt 9,6% trong năm 2011, khi các biện pháp được áp dụng nhằm làm chậm tăng trưởng tín dụng và duy trì ổn định tài chính.

Tăng trưởng của Ấn Độ dự kiến sẽ đạt 8,4% vào năm tới.

Tăng trưởng của Nhật Bản hiện đang được dự kiến sẽ đạt 2,4% trong năm nay, chủ yếu do xuất khẩu tăng mạnh trong nửa đầu năm, trước khi giảm xuống 1,8% trong năm 2011 khi chính phủ giảm dần kích thích tài chính.

Các nền kinh tế trọng điểm của Đông Nam Á, bao gồm Indonesia, Malaysia, Philippine, Thái Lan và Việt Nam, được dự kiến sẽ tăng trưởng trung bình 6,4% vào năm nay và 5,5% vào năm 2011.

Mặc dù châu Á giới hạn mối liên hệ tài chính trực tiếp với nền kinh tế của các quốc gia khu vực eurozone – các quốc gia dễ bị tổn thương bởi khủng hoảng nhất, song IMF vẫn cảnh báo rằng, sự phục hồi của Liên minh châu Âu (EU) sẽ gây ra những ảnh hưởng thương mại cũng như tài chính đối với châu Á.

Theo báo cáo, nền kinh tế châu Á (đặc biệt là các nền kinh tế công nghiệp mới và nền kinh tế ASEAN) đang phụ thuộc phần lớn vào nhu cầu bên ngoài. Sản lượng xuất khẩu của nền kinh tế này sang châu Âu cũng ngang bằng với xuất khẩu sang Mỹ.

Tuy nhiên, nếu có “cú sốc về nhu cầu bên ngoài,” tăng trưởng của những nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia có thể sẽ yếu đi.

Báo cáo còn chỉ ra rằng, hiệu ứng lây lan từ cuộc khủng hoảng nợ châu Âu có thể sẽ tác động tới ngân hàng và doanh nghiệp tài chính, đặc biệt tại những quốc gia phụ thuộc nhiều vào tài chính ngoại tệ nước ngoài.

IMF cho rằng, trong trường hợp đó, các ngân hàng trung ương châu Á sẽ nhanh chóng điều chỉnh cơ sở trao đổi tính thanh khoản của đồng đô la Mỹ, nhằm vượt qua biến động của thị trường.

IMF cho biết tăng trưởng Châu Á được dự báo cao hơn so với dự kiến, song “nguy cơ sụt giảm” xuất hiện ngày một rõ tại khu vực này sau khi cuộc khủng hoảng tài chính tại khu vực đồng tiền chung euro bùng nổ.

IMF cảnh báo rằng, khủng hoảng nợ ở châu Âu  đang có nguy cơ tràn sang châu  Á, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt  động thương mại, làm tổn thương dòng vốn tại những nền kinh tế trung tâm của khu vực.

Phát biểu tại diễn  đàn tổ chức ở  Singapore, Phó Giám đốc quản lý  IMF Naoyuki Shinohara cho hay, khi kiểm tra các nguồn tài chính, ngân hàng, IMF đã phát hiện những vấn  đề lớn nảy sinh trong tín dụng và có thể gây một sự "tràn khủng hoảng nợ" từ châu Âu sang châu Á qua nhiều kênh khác nhau, đặc biệt là tại những quốc gia có các ngân hàng liên doanh với ngân hàng nước ngoài. 

Việc châu  Á đang phục hồi mạnh sau khủng hoảng kinh tế  và thu hút được nhiều dòng vốn đầu tư nhưng không kiểm soát chặt chẽ cũng có thể gây ra những hậu quả không nhỏ. Vì vậy, ông Naoyuki Shinohara khuyến cáo chính phủ các nước ở châu Á cần phải xây dựng một kế hoạch nhằm đối phó với khả năng xảy ra khủng hoảng nợ

Trung Quốc tăng trưởng chậm lại

Tại Trung Quốc, tiêu thụ và đầu tư tăng mạnh là  cơ sở để IMF điều chỉnh tăng 0,5 điểm trong dự báo về tăng trưởng năm 2010 so với con số  hồi tháng 4.

Trong nửa cuối năm nay, tăng trưởng của Trung Quốc sẽ chậm lại, kéo dài xu hướng đó sang năm 2011.

Dự báo về Brazil năm nay được điều chỉnh tăng lên 7,1%, so với 5,5% đưa ra hồi tháng 4, trong khi Mêhicô sẽ  tăng 4,5% trong năm nay, nhiều hơn so với 4,2% dự báo hồi tháng 4.

Tại các nền kinh tế mới nổi, nơi lạm phát dự kiến sẽ ở mức 6,2% trong năm nay và chậm lại còn 5% năm 2011, các chính sách tiền tệ cần phải linh hoạt. Việc tăng tỷ lệ lãi suất ở những nước mà thặng dư ngoại thương “lớn” sẽ kéo theo tỷ giá hối đoái tăng. Những nước này cần phải “thay đổi chính sách” nếu các rủi ro trở thành hiện thực.  
(Vinanet)