Hiện nay, giá thuốc ở Việt Nam hoàn toàn do các đơn vị sản xuất, kinh doanh tự quyết định và kê khai với cơ quan quản lý. Nhà nước không quy định hay duyệt giá thuốc. Riêng các cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc phải niêm yết giá bán thuốc tại nơi kinh doanh.

Nhìn rõ yếu kém và bất cập trong quản lý

Hội thảo do Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội chủ trì với sự tham dự của Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) và Sở Y tế TPHCM, Đồng Nai, Bình Dương, Long An cùng một số bệnh viện, công ty dược trong nước vừa được tổ chức nhằm mục đích giải quyết vấn đề giá thuốc.

BS Nguyễn Chí Hùng, Giám đốc BV Bình Dân TPHCM cho rằng, giá thuốc khi vào bệnh viện đã là…giá ngọn. Theo BS Hùng, đấu thầu thuốc bán cho bệnh viện có giá trị 1 năm nhưng hễ có biến động ngoại tệ các hãng dược lại liên tục đề nghị tăng giá. Cục Quản lý dược phải xác định được giá thuốc sản xuất ở các nước bao nhiêu, rồi bán cho các nước trong khu vực bao nhiêu để áp giá phù hợp, quy định thặng số bán buôn, bán lẻ luôn...

Ông Lê Thanh Liêm, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Long An cho biết việc đấu thầu thuốc tại bệnh viện hiện nay quá bất cập. Cùng một loại thuốc nhưng có hàng chục nơi sản xuất khác nhau và giá cả cũng khác nhau một trời một vực. Vì vậy, cần có một danh mục thuốc đấu thầu thống nhất trong cả nước, tránh tình trạng mỗi nơi mỗi kiểu.

Phó Giám đốc Sở Y tế Bình Dương Ngô Tùng Châu nhấn mạnh đấu thầu thuốc tại các BV hiện trải qua 3 giai đoạn để thẩm định loại thuốc, nhà cung cấp… nhưng lại không có tiêu chuẩn nào để xác định chất lượng thuốc của nhà sản xuất nào tốt hơn và chất lượng đó đã tương xứng với giá thành chưa, làm nảy sinh tiêu cực.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội Quốc hội Nguyễn Văn Tiên kết luận, giá thuốc đã được đưa vào Luật Dược cách nay 5 năm và đó là vấn đề thị trường nhưng nhà nước phải can thiệp bởi là mặt hàng thiết yếu. "Giá thuốc cũng phải tuân theo cơ chế thị trường nhưng không thể "thả" hết cho cơ chế thị trường quyết định giá thuốc. Vì đây là mặt hàng mang yếu tố xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân".

Dư luận thời gian qua phản ánh giá thuốc tăng liên tục, thực tế này khiến dân bức xúc là đúng, và các cơ quan quản lý phải nhạy bén tháo gỡ cho dân. Ông Nguyễn Văn Tiên cho rằng với 22.000 danh mục thuốc hiện nay, chỉ nên tập trung bình ổn giá một số loại thuốc thiết yếu phục vụ nhân dân, nhất là thuốc trong bệnh viện. Với danh mục thuốc thiết yếu chỉ khoảng 500 loại, mà không quản lý được là kém!

Tìm biện pháp quản lý giá thuốc

Dược sĩ Đinh Bá Ái, Hội Dược học TP.HCM, cho biết đến nay Việt Nam vẫn chưa quản lý một cách hiệu quả giá thuốc vì không nắm được giá gốc - tức giá xuất xưởng thật sự của các loại thuốc. Ngoài ra, nguyên nhân gây tăng giá thuốc là do một số công ty trung gian nước ngoài “định giá tùy ý” chứ không hẳn chỉ do buôn bán lòng vòng hay tự ý nâng giá bán tại thị trường Việt Nam.

Theo dược sĩ Ái, ở các nước phát triển và những nước có nền kinh tế thị trường thật sự, việc ấn định giá thuốc thuộc thẩm quyền của hội nghề nghiệp. Ở Việt Nam, hội nghề nghiệp hiện nay là Hội Dược học. Hội này tập hợp những người làm cùng một nghề sản xuất, kinh doanh thuốc nên biết rất rõ giá thị trường, biết đường đi nước bước của quá trình sản xuất, kinh doanh dược phẩm. Để có thể “giúp việc” cho Bộ Y tế, Hội Dược học phải được Nhà nước trao quyền một cách thật sự, chính thức bằng văn bản có tính pháp lý.

Nếu được trao thực quyền, các công ty phân phối trung gian nước ngoài muốn làm ăn ở Việt Nam hoặc các công ty vừa sản xuất ở nước ngoài vừa phân phối trực tiếp vào Việt Nam sẽ phải thương thảo giá bán vào thị trường trong nước với Hội, có sự chứng kiến của Bộ Y tế. Các công ty phân phối này phải giải trình mức lãi hợp lý của họ mà người bệnh Việt Nam có thể “gánh” nổi.

Các bệnh viện và các Sở Y tế đều đề xuất Cục Quản lý dược tổ chức đấu thầu quốc gia đối với thuốc sử dụng số lượng lớn trong bệnh viện, một loại thuốc chọn 4 - 5 nhà cung cấp và có danh mục niêm yết giá, in giá bán lẻ trên bao bì thuốc, công khai giá bán thuốc trong quyết định cho lưu hành thuốc. Như thế sẽ có mức giá chung với từng loại thuốc, tránh tình trạng như hiện nay, cùng một loại thuốc, một nhà sản xuất, một nguồn gốc xuất xứ mà mỗi nơi mỗi giá.

Ngoài thuốc được kê toa sử dụng trong bệnh viện, thuốc không kê toa bán trên thị trường thì Cục Quản lý dược cần nghiên cứu, bình ổn giá. Vì đây là thị trường phục vụ nhu cầu lớn của người dân và dễ có nhiều biến động, ảnh hưởng lớn đến người dân cũng như dư luận xã hội.